Gelezen 2008

Het overzicht van mijn lijst "gelezen" in 2008:

*Print is dead: books in our digital age / Jeff Gomez. Macmillan, 2008. ISBN 9780230527164.

Goed gedocumenteerd en beargumenteerd overzicht over de plaats van het boek, nu en in de toekomst. Een toekomst, die gekenmerkt wordt door veranderd leesgedrag en leefgewoontes. Het boek zal zich daarbij aanpassen en niet meer hetzelfde boek zijn dat het altijd was. Het lineaire, gedrukte boek heeft slechts een marginale toekomst. Het boek als uiting van een idee/onderwerp, wordt in de toekomst volledig multimediaal, digitaal, interlinked en gemaakt met deelname van de lezer.


*An army of Davids: how markets and technology empower ordinary people to beat big media, big government, and other Goliaths by Glenn Reynolds. Nelson Current, 2006. ISBN 1595550542.
Met het success van Internet als achtergrond beschrijft Glenn Reynolds de opkomst van het individu als massa eenlingen die samen voor elkaar krijgen wat grote bedrijven niet lukt. “.. the power of millions of amateurs doing things because they wanted to do them, not because they were told to. It was an Army of Davids, doing what the Goliaths never could have managed. Met anecdotes over bierbrouwen en muziekzenders, tips over goed bloggen en een beetje over de marketing en economie van afzonderlijke initiatieven. Hij heeft het over ‘horizontale kennis’, kennis die je opdoet door met gelijkgestemden te communiceren (web 2.0, social sites) naar ‘horizontale politiek’. Hij besluit met de voorspelling dat mensen in de toekomst niet aleen over intellectuele, maar ook over fysieke krachten kunnen beschikken, die voorheen voor individuen onbereikbaar waren. “Changes will come faster and thicker than we have seen from the computer revolution so far. Op zijn (politieke) blog ‘Instapundit’ werkt hij die ‘singularity’verder uit.

* The succesful academic librarian: winning strategies from library leaders ed. by G.Meyer Gregory. Information Today, 2005. ISBN 1-57387-232-6

Bundel bijdragen met raadgevingen voor een succesvolle carriere als wetenschappelijke bibliothecaris. Geheel gericht op de situatie in USA. Mooi beschreven wel hoe dat in elkaar zit met tenure track posities. Aanmoedigingen om te publiceren en als belangrijkste advies om je gebruikers en collega's te kennen. Succes betekent niet noodzakelijkerwijs geld, roem en macht, maar veeleer duidt het op een overeenkomst tussen jouw eigen waarden en doelen met die van je werkomgeving.

*Principles of Data Management: facilitating information sharing / by Keith Gorden. BCS, 2007. ISBN 978 1 902505 84 8.

Geschreven vanuit de ICT-hoek met een goed oog voor de organisatorische kant van de zaak, geeft de auteur zijn visie op data management. Zijn definitie van data management is dat het een bedrijfsbrede dienst is, die er voor zorgt dat de verschillende informatiedinsten gecoordineerd gebruikt maken van betrouwbare en relevante gegevens. Er zijn drie onderdelen te onderscheiden: databeheer, databasebeheer en het beheer van de repository. Met onder meer hoofdstukken over data definitie, metadata, data kwaliteit en toegankelijkheid van data.


*Kwaliteitszorg in de wetenschap: van SEP naar KEP / KNAW-commissie kwaliteitszorg, maart 2008.

Verslag van de commissie kwaliteitszorg. Aanbeveling is om te komen tot een eenvoudiger systeem om de waarde van een wetenschapper / onderzoeksgroep / instituut te meten. SEP, peer review en bibliometrie zijn de huidige meest gebruike methoden. Daarvan zou het voorgestelde Kort Evaluatie Protocol (KEP) een mix/ afgeliede moeten zijn.


*Survival guide for scientist: Writing - Presentation - Email / Ad Lagendijk. 2008 isbn 978 90 5356 512 4.

Tips voor het schrijven van wetenschappelijke teksten, presetnaties. En voor de omgang met je mail.


*The Information Commons Handbook / Donald Robert Beagle. Neal-Schuman Publishers, 2004. ISBN 978-1-55570-562-6.

In het verleden was de "commons" de open publieke ruimte. Het concept van "information commons" beschrijft de fysieke, virtuele en culturele omgeving voor nieuwe leer-gemeenschappen van studenten, docenten, wetenschappers en onderzoekers.


*Amerika voor en tegen. / Maarten van Rossem. Het Spectrum 2002. ISBN 90-274-8000-1.

Bundel van zijn pittige columns over Amerika. Verfrissend en toch wel herkenbaar.

*Motiveren voor Dummies / Max Messner. Addison-Wesley, 2002. ISBN 9789043005302.

Beetje open-deur management tips. Doet me denken aan mijn LOODS (Leidinggeven in de Organisatie door Ontwikkeling van Dienstverlening en Samenwerking)cursus uit eind jaren 80.


*Changing the way we work. / MichelleBoule. Library Technology Reports vol 44. no. 1 Jan 2008.

Werken in een virtuele team omgeving, met internet tools en groupware.


* E-moderating: the key to teaching & learning online / Gilly Salmon. RoutledgeFalmer.2004.2nd ed. ISBN 0415335442.

Over het faciliteren van het online leren.


*Wetenschappelijk onderzoek: dilemma's en verleidingen / Johan Heilbron. KNAW, 2005 2e druk.

Ethische kwesties: eerlijkheid en geloofwaardigheid in de wetenschap.


* Libraries and Google / ed. W.Miller, R.M.Pellen.

Voornl. over Google Print, nu Google Books en de verwachtingen (en angsten) van bibliotheken.


* Werken aan een nieuwe bibliotheek: Programma van eisen voor bouw en inrichting / Vereniging Openbare Bibliotheken.

Nieuwbouw eisen aan openbare bibliotheek.


* Sharing, privacy and trust in our networked world /OCLC.

Enquete naar de mening van onderzoekers, studenten en bibliotheken over de relatie bibliotheken en sociale netwerken.


* Dancing naked in the mind field /Kary Mullis.

Autobiografie van de Nobelprijswinnaar die de DNA-techniek PCR uitvond.

Science Fiction

Zelden lees ik science fiction verhalen. En als ik het dan een keer doe, zoals vorige maand, toen ik Fahrenheit 451 las, dan ik het jaren nadat het gepubliceerd is. Inmiddels is dan de toekomst werkelijkheid geworden en het geschetste beeld een beetje lachwekkend.


In Wikipedia wordt het boek als volgt beschreven;
Fahrenheit 451 (1953) is een dystopisch sciencefictionboek geschreven door Amerikaans schrijver Ray Bradbury. Het speelt in een wereld waar boeken verbannen zijn, en kritische gedachten worden onderdrukt. De titel refereert aan "de temperatuur waarop boekpapier vlam vat en verbrandt". 451 graden Fahrenheit is ongeveer 233 graden Celsius.
De verhaallijn in het boek behandelt problemen die in de tijd van schrijven belangrijk waren: censuur en onderdrukking van gedachten en ideeën in de jaren 50 in de Verenigde staten (McCarthyisme), het verbranden van boeken in nazi-Duitsland vanaf 1933 en de verschrikkelijke gevolgen van het gebruik van een atoombom."

Het boek is dus al ouder dan ikzelf ben en je mag toch verwachten dat de door Bradbury beschreven ‘denkbeeldige wereld’ (dystopisch) geen bewaarheid is geworden.
Maar ik vond dat er beklemmend veel van wat hij beschrijft in de huidige maatschappij is terug te vinden: iedereen die met oortelefoontjes in met elkaar communiceert en nieuws vergaard, onpersoonlijke medische benadering, huiskamerwanden met televisieschermen waarop soapfiguren zich als ‘familie’ voordoen en de nivellering van gedragingen en meningen.
Boeken moeten verbrand worden omdat het nutteloze dingen zijn, die niet bijdragen aan sociaal aanvaard gedrag. De clou blijkt dan uiteindelijk dat de ideeën, waar het om gaat niet verbrand kunnen worden, zoals de media waarop ze gedrukt zijn.

Afgelopen weekend lees ik in de december special van M, maandblad van NRC Handelsblad over ‘De toekomst’. Vooral de column van Joost Zwagerman trok mijn aandacht. Hij heeft het over boeken in 2040:
“Het is niet onwaarschijnlijk dat boeken in 2040 jaar zin verschraald tot museale voorwerpen”
en even verder zegt jij (hij heeft het over zijn zoontje dat dan net zo oud zal zijn als hijzelf nu is):
“Zal hij sowieso nog wel lezen of bestaan er in 2040 een soort virtuele ‘influisteraars’ die via een ultrakleine computer die vlak onder ons schedeldak is aan te brengen allerlei nieuwsfeiten en fictieve verhalen direct naar ons brein zenden?”

Wat nou, science fiction , Joost. Dat bedacht Bradbury al meer dan vijftig jaar geleden.
Maar gelukkig wordt de soep nooit zo heet gegeten als hij wordt opgediend, en het zal ook vast niet zo extreem zijn als Bradbury of Zwagerman het zich voorstelt.

Gelukkig heeft prof. José van Dijck in dezelfde NRC M een heel wat relativerende benadering:
“Het is nog nooit gebeurd dat een nieuw medium het oude volledig verving.”
en
“De vraag is niet zozeer wat we fysiek kunnen ontwikkelen, maar welke gebruikssituaties een ontwikkeling laten slagen”.

Als er dan al echte ‘influisteraars’ ontwikkeld worden, moet dat wel aanslaan er moet een cultuur ontstaan waarin dat prettig te gebruiken is. Hoop ik dan maar.

Voorlopig maar geen science fiction voor mij. Misschien moet ik maar weer eens een ‘gewone’ roman lezen.

Druk is dood

Het boek dat als leidraad had kunnen dienen bij de Academische boekconferentie is het boek “Print is dead: books in our digital age” van Jeff Gomez! Deze man heeft visie en beschrijft in een goed gedocumenteerd en prettig leesbaar verhaal de positie van het boek.
Het BOEK als idee en het boek als papier tussen 2 kaften.
Ideeën laten zich niet temmen in een bepaald format. Een idee wil naar buiten en gelezen, gehoord en besproken worden. En of dat in de vorm van gedrukt papier is of op een beeldscherm, op een iPod of PDA of via een bandrecorder of TV, dat maakt niets uit.
Het leven van vandaag, in de eenentwintigste is grotendeels een digitaal leven. Zeker de jongere generatie heeft geen weet meer van een wereld zonder computer en zonder Internet. Hun wereld is enkel nog digitaal. [Ikzelf als ‘oude garde’ lees nog gewoon de gedrukte krant ’s ochtends bij mijn ontbijt]. Nieuws, verhalen, school- en studieteksten alles gaat op en via de computer.
Gomez beschrijft de jongere generatie als ‘generatie download’ ( opgegroeid met Napster en andere muziek downloads) en de nog jongere als ‘generatie upload’ (deelnemen in sociale netwerken, uitwisselen van tekst, foto, video etc.). Deze kinderen zijn ‘totally wired’, zijn gewend om informatie en ontspanning in kleine stukjes en brokjes tot zich te nemen, lijden aan een soort van “acquired attention deficit disorder” en hebben altijd en overal elektronische gadgets bij zich. Zij leven in een wereld van ‘delivery on demand’: niks naar Amazon.com gaan, een boek bestellen en dan 1 week wachten tot het komt. Als ze al willen lezen willen ze het nu en onmiddellijk en in stukjes. Geen grote lineaire verhalen meer en liefst multimediaal. Een boek, met een begin, midden en eind past niet in die wereld. Een boek dat gedrukt is op papier kan ook niet zomaar in een andere vorm gegoten worden, zodat het met een ander apparaat gebruikt kan worden (e-bookreaders, computer, iPod).
Gomez weet de oorspronkelijke mislukking van het e-book in de jaren negentig, of eigenlijk de uitblijvende doorbraak ervan, aan het te dicht willen blijven zitten op het oorspronkelijke vorm van het gedrukte boek. Het had in die zin geen toegevoegde waarde, niemand zat erop te wachten.
Mooi is zijn vergelijking met Fahrenheit 451 van Bradbury over boekverbrandingen: boeken werden niet verbrand om wat erin stond, maar omdat het niemand iets kon schelen. Het boek was allang uit de belangstelling verdwenen.


Het boek als statisch object heeft geen nieuwe markt, pas als je optimaal gebruik gaat maken van de nieuwe mogelijkheden van linken, modulair lezen, digitaal, kopieerbaar formaat, multimediaal en community-vormend dan komt er een nieuwe dimensie bij en gaat het e-book de wereld veroveren.
Niet alleen lezen is aanpassen, ook schrijven is dat. De lezer doet mee met de schrijver in weblogs en sociale netwerksites rondom een boek. En schrijvers die zich daar niet aan kunnen en willen aanpassen worden uiteindelijk vergeten. “New writers will have to embrace not only new techniques of online promotion and participation, but will also have to embrace the new literary forms which digital reading and delivery make possible.”
Het gedrukte boek blijft wel bestaan vlg. Gomez, maar uiteindelijk meer als een vorm van kunst, dan als een informatiemedium. Kijk naar kaarsen zegt hij, die dienen niet meer voor verlichting, maar voor sfeer.
Een inspirerend boek!
En ik geloof ook dat hij gelijk heeft. Je ziet steeds meer dat boeken een begeleidende website hebben, dat auteurs in Hyves/My Space /website-, maar ook real-life-omgevingen discussierondes organiseren. En inderdaad, mijn allergrootste probleem met de e-bookreaders was juist dat het formaat nog teveel gericht is op de aloude vorm van het boek/pdf, en niet als een dynamisch interlinked geheel word (kan worden) gepresenteerd.
Gomez heeft een website rondom zijn boek en een weblog. Blijf ik zeker volgen, nu eerst naar Bradbury's boek.

Print is dead: books in our digital age / Jeff Gomez. Macmillan, 2008. ISBN 9780230527164.

Academisch boek Conf, Carpenter

Philip Carpenter van Wiley-Blackwell over soorten e-books. [Gisteren zat ik tijdens het toetje met hem aan tafel en hij vertelde dat Wiley nog steeds een familiebedrijf is met Mw Wiley actief in de leiding].
STM loopt voorop en SSH volgt. Kijk naar de elektronische tijdschriften. Er wordt nu al zo'n 10 jaar digitaal gepubliceerd. Elektronische artikel wordt eerder gepubliceerd dan op print en met meer features. Monografieen zijn er bijna niet meer en toegang is door 'big deals' bijna universal. Is dat dan ook de toekomst van de sociale en geesteswetenschappen?
Hoewel het online uitgeven van tijdschriften is de printversie nog steeds gebleven. De uitgever heeft daarom geen voordeel door het verlaten vasn drukken en verspreiden, terwijl er wel geinvesteerd moet worden voor de elektronische versie.
Datzelfde geld voor boeken: er zou alleen maar financieel voordeel te halen zijn als print volledig zou verdwijnen. Maar print is nog springlevend.
Een van de alternatieve is het weghalen van de uitgever zoals de Open Access beweging wil. Met self-publishing is een uitgever al helemaal niet meer nodig. Kijk bijv. naar de experimenten van sommigen van de University Presses (ANU), die kunnen worden gedownload en met POD als print besteld. Blijkt dat download cijfers gigantisch zijn. En er is geen editor, marketeerof wat dan ook nodig en ze kunnen het met een kleine staf af.Maar Carpenter vraagt zich wel af of het viabel is.
E-books worden door met name bibliotheken gestimuleerd, vw het gemak van hantering daarvan. Maar vinden de gebruikers het ook? Zie ook de ebook studies van de Universitiet van Rochester. Sommigen haten het andere houden ervan; lezen kan beter van gedrukte boeken, iets opzoeken van elektronische. ook Carpenter gaat dus voor een gemengde toekomst.
Bij tekstboeks en naslagwerken is de elektronische versie wel voordelig. Nu verschijnt een tekstboek al vaak met een additionele website, en meer en weer worden complete onderwijspakketten online aangeboden. Ook naslagwerken, als begin bij het beantwoorden van opdrachten.
Wat ziet Carpenter als toekomst: Er komt heel veel meer online, de toegankelijkheid ervan hangt af van het prijsmodel voor de e-books. Of het digitale book overheersend wordt hangt af van de soort. Tekst en naslagwerken zullen volledig digitaal worden. Introductieteksten zullen digitaal worden, maar wetenschappelijke werken zullen naast online beschikbaar ook print beschikbaar blijven.

Academisch boek Conf. Thompson

Thompson schreef 'Books in a digital age' in 2005. n van het millenium was de algemene tendens, dat het boek zou verdwijnen zoals ook de LP verdwenen is. Maar dat is zo helemaal niet gelopen. Het gaat de social life of the book. ' There are numerous social worlds of the book'.
Vanuit de 'research space' komt als output artikelen en boeken, die weer input vormen voor verder onderzoek. Het uitgeven is een vorm van disseminatie, maar ook van certificering. Het maakt ook carrieres. De uitgevers zijn de risico-nemers in de supply chain van het wetenschappelijke boek. Oplages zijn dramatisch gedaald. Daar hebben de uitgevers specifieke copings strategieen voor gevonden. Boeken zijn het slachtoffer geworden van de strijd tussen bibliothecarissen en uitgevers over de scherp gestegen prijzen van de tijdschriften.
Uitgevers hebben enorm geinvesteerd in het digitaliseren van het proces. Uitgeven is eigenlijk het manipuleren van een digitaal document/database = boek. Waarom is de 'content delivery' dan tot op heden nog niet gelukt?
Voordelen zijn: gemak, updates, pertinent scale, zoek mogelijkheden, intertexuality, multimedia. Op al die manieren kun je waarde toevoegen aan de inhoud. Maar niet alle content is hetzelfde en eindgebruiker wil ook niet altijd dezelfde oplossing.
Belangrijkste probleem is meer economisch en cultureel dan technisch. Het is ook belangrijk om niet in het wilde weg digitale boeken aan te bieden, maar een coherent geheel met voldoende schaal en focus (pertinent scale).
De toekomst is waarschijnlijk gemengd, niet alles zal een-op-een gedigitaliseerd worden.

Academisch boek Conf. Van Raan

Over bibliometrie en de rol van boeken daarin. Kwaliteit van onderzoek wordt bepaald door anderen (peer review) en citatie-onderzoeken worden geschoond van zelf-citaties.
Citaties is nog niet meteen kwaliteit. Web of Science sub-universe uitbreiden met andere bronnen zoals bijv. Medline (source expansion) en met externe citaties (target expansion).
Wetenschap is een netwerk van publikaties (nodes) die met elkaar verbonden zijn door citaties (edges).
Voor normalisatie nodig: CPP,(citaties per publikaties) JCSm (per tijdschriften) FCSm (per veld). Een wetenschappelijke veld is een verzameling van tijdschriften, of in andere definties clusters van concept-related publications (mapping of science = datamining).
WoS dekt bijna 100% van biologie en dat loopt sterk terug naar minder dan 40% voor Kunst en geesteswetenschappen. Dus de gebruikelijke technieken zijn niet voor alfa's te gebruiken. Zelfs binnen geesteswetenschappen is er nog een groot verschil, en wat er niet is opgenomen zijn de boeken, aldus van Raan. (HEFCE )
Maar als je kijkt naar het tabelletje voor de Spinoza prijs, dan zie je dart er toch nog heel wat boeken een rol spelen. Wel t meest in geesteswetenschappen, maar ook in bijv. biologie zijn boeken nog redelijk belangrijk.
Als je kijkt naar de tijd van de impact dan is het verschil tussen fysica (4 jaar) en sociologie (tientallen jaren, blijft op n plateau).
Maar zelfs in fysica worden boeken nog veel geciteerd, zo bleek uit een onderzoek waarbij gekeken w erd naar de beste publikaties in bepaalde vakgebieden en daarvan de referenties van de niet-WoS publikaties (dat zijn vaak boeken).
Maar ook Library Catalogue Analysis is een goede aanvulling op het reguliere bibliomnetrische onderzoek.
Hij verwacht t meest van Google Scholar dat ze over een jaar of vijf ook met opname van boek en referenties zal komen. In WoS en Scopus is de unificatie van een boekreferentie een lastig issue.

Academisch boek Conf. Westermann

Mariet Westermann: Neither dodo nor dog but horse: the evolution of the multi-media book.
Ze praatover haar rapport 'Art history and its publications in the electronic age', ook een digitale publikatie. Met name illustraties zijn een probleem, van peperdure copyright tot en met de kwaliteit van de kleuren.
Zal het later eens lezen, de link geeft nu XML-errors.
Ze leest het allemaal erg saai voor, en lijkt me ook geen nieuw standpunt, Tuurlijk zijn illustraties belangrijk voor een kunsthistorisch onderzoek. Er zijn nog geen bekende economische modellen om digitaal te kunnen publiceren.

Academisch boek Conf. Van Oostrom

Frits van Oostrom over ' the book and the academicpolicy making'.
Laat belangrijkste Heinekenprijswinnaars zien met hun belangrijkse publikaties: betawetenschappers publiceren in tijdschriften en geesteswetenschappers in boeken.
Maar ook in alfa wordt gebruik gemaakt van digitale mogelijkheden. Van Oostrom zelf heeft in zijn website 'Stemmen op schrift' gebruikt gemaakt om, naast de publikatie van zijn boek alle aantekeningen doorzoekbaar te maken en zelfs Middeleeuwse voorlezingen te laten horen.En hij heeft ook commentaren en nagedachten opgenomen.
Het boek is dus niet alleen nostalgie, maar juist dynamisch en open door gebruik van digitale middelen.Het boek is nog steeds de gouden standaard in deze wetenschapstakken.
Dat heeft te maken met de scope en scale van deze wetenschappen. Ze kunnen niet zo makkelijk reductionistisch te werk gaan.
Neemt als voorbeeld 'Herftij der middeleeuwen' (waning of the middle ages)van Huizinga, dat nog steeds en veel meer wordt gedrukt en gelezen. Quote van Derek Bok president Harvard University Commencement Speech 2007, over het belang van de geesteswetenschappen en dat die een andere benadering nodig hebben dan de beta's.
Van Oostrom zegt dat het van belang is om het verschil te zien voor universiteits-besturen, met het oog op de bibliomnetische gegevens en de kwaliteits-onderzoek, en de bibliotheken.
De bibliotheken moeten blijven investeren in de aanschaf van boeken en die niet offeren aan meer tijdschriften.
Om het juiste niveau van infrastructuur (en voor humanities is dat ook boeken) te behouden is niet alleen een financieele zaak,maar veelal ook een psychologische. Bibliotheken moeten aantrekkelijk en toegankelijk zijn en vooral niet te veel in de kelders opslaan. Het onderscheid tussen het snelle elektronische aanbod en het aanbod van oude en nieuwe boeken zou meer geintegreerd moeten worden aangeboden. De houding van de docenten is van het grootste belang om studenten niet bibliofoob te maken. Voor de nieuwe generatie heeft het wetenschappelijke boek zijn vanzelfsprekendheid verloren.
Maar waarom het boek perse een gedrukt boek moet zijn daar heeft hij niet echt een goed antwoord op. Zeker boeken in de geesteswetenschappen, die veel tekst bevatten kunnen m.i. prima gelezen worden op een e-bookreader. Het is juist de tabellen en grafieken die e-bookreaders onbruikbaar maken (tot nu toe dan, er zal heus wel een ander bruikbaar format komen).

Academisch boek Conf. de Swaan

Abram de Swaan over de boek als 'tangible memorial' of beter als 'material remains' .
Darnton (Robert D ' The new age of the book' in the New York Review of Books 1999) waarschuwt over het einde van het boek en ziet het nieuwe boek op Internet Hij beschrijft een boek die een andere manier van lezen vraagt: horizontaal en verticaal, met links en doorverwijzingen, plattegronden e.d. Maar zo hebben mensen altijd al gelezen. Met een hele stapel boeken open, wisselend van stukje lezen hier en daar en als je de weg kwijt raakt ga je weer terug naar de originele tekst, of in moderne taal je klikt op 'Home.
De Swaan leest zij tekst op van een elektronisch device, een e-bookreader, zodat ik – ik zit halverwege – voornamelijk op zijn witte haardos kijkt. Slechts af en toe kijkt hij in de zaal in. Geen illustraties, verder niks. Erg saai!
[Darnton opgezocht en ik vind iook een artikel over 'The library in the new age' van juni 2008 in the New York Review of books.]
Hij noemt de betalingsmoeilijkheden op Internet, en de problemen van eigendom: wat blijft er van de originele manuscript als het is opgenomen in ee linkhoop. En wat blijft er voor een auteur als 'material remains' over?
En daarna legt hij de serials crisis uit: het alsmaar verhogen van abonnementsprijzen van wetenschappelijke tijdschriften en het open access verhaal. Swaan zelf heeft nooit zijn copyright overgedragen en zet alle artikelen op zijn eigen website.
Wetenschappers moeten het publikatieproces in eigen hand nemen.
In de pauze sprak ik iemand die het wel moedig van de Swaan vond dat hij de positie en functie van uitgevers ter discussie stelt.

Toekomst van het boek

Wat is een boek? Vlgs. van Dale:

boek het; o -en 1 een samengebonden of genaaid aantal bedrukte bladen 2 hoofdafdeling ve omvangrijk geschrift: de ~en vd Bijbel 3 een ingebonden aantal bladen papier, bestemd voor aantekeningen: een aantekenboek(je); de ~en ve bedrijf de boekhouding; te ~ staan bekendstaan; buiten zijn ~je (of: zijn ~je te buiten) gaan zijn bevoegdheid overschrijden, te ver gaan

Wat is de toekomst van het boek? Vlgs. The Economist: The future of books: Now that books are digitised how will people read? Daniel Pudles 22nd March 2007
“So books that people would not traditionally read in their entirety, or that require frequent updating, are likely to migrate online and perhaps to cease being books at all”.

Ter gelegenheid van Amsterdam Wereldboekenhoofdstad wordt er een conferentie georganiseerd waarbij de toekomst van het wetenschappelijke boek centraal staat. Onder de titel: A CHALLENGE TO THE BOOK IN SCHOLARSHIP AND HIGHER EDUCATION: DODO OR DOG? willen ze op zoek gaan naar nieuwe paradigma’s over de rol van het boek voor de auteur en voor de wetenschap, publicatie- en businessmodellen voor uitgevers en de rol van de wetenschappelijke bibliotheken.
Vanavond is er een diner en een welkomstwoord van burgemeester Job Cohen en morgen is er een conferentieprogramma met presentaties en paneldiscussies.
Dus vanavond eerst – in ‘casual chic’ – naar het NH Barbizon Hotel op de kop van de Zeedijk en morgen luisteren naar sprekers in de Openbare Bibliotheek Amsterdam.

Als ik zo om mij heen kijk en luister dan hoor ik geluiden die op een dodo-toekomst duiden: jongeren lezen niet meer (zie Fobid-lezing Schnabel op de OCN en zie ook de ‘haataanschoolboeken Hyves), alles staat op internet, gedrukte boeken zijn niet meer nodig als alles online is.
Maar ook tegengeluiden, zoals sommige ideeën kun je niet in een artikel uiteenzetten daar heb je een boek voor nodig, in sociale en geesteswetenschappen speelt boek nog een belangrijke rol, en het is onhandig om langere teksten van het beeldscherm te moeten lezen.

Ikzelf lees nog steeds boeken (ben nu bezig met ‘An Army of Davids’ van Reynolds). Waarom? Ik denk voor de verdieping, niet voor de informatie om op de hoogte te blijven of nieuws om te volgen, maar als je mee in details wil lezen over een onderwerp.
Op het instituut hebben we ongeveer 2000 boeken uitgeleend (over 200 man personeel) Dan is er toch wel vraag naar zou je zeggen. In 2007 hebben we 106 boeken aangeschaft en 44 te leen gevraagd, dus 150 boeken van extern in huis gehaald. Zelf heeft het NIOO geen boeken geschreven, maar wel 14 boekhoofdstukken, 5 bundels geredigeerd en 13 vakpublicaties (rapporten en populaire boeken) geschreven.
Verder ben ik het met Pudles uit The Economist eens: naslagwerken hoeven niet meer in gedrukte vorm en ik denk dat uiteindelijk ook de bundels wel zullen sneuvelen. Het is immers toch veel gemakkelijker om een hoofdstuk te lezen. Blijft over het lezen van een samenhangend betoog met een grotere mate van detail en verdieping. Lijkt me dat dat onbekommerd kan bestaan naast alle online varianten. En zelfs denk ik dat het – met die long tail optie van Printing on Demand – nog veel gemakkelijker wordt om voor een kleiner publiek boeken te schrijven.

Wat betreft e-bookreaders, daar heb ik zelf mee getest, en medewerkers van het instituut testen verder. Mijn conclusie is voorlopig dat het nog te vroeg is: rapporten en wetenschappelijke werken zijn niet goed te lezen op een e-bookreader (er is nog geen goed format voor), maar op vakantie met 20 leesboeken op een device scheelt enorm in kofferruimte.