Het Bureau

Dit najaar ben ik begonnen te lezen in Het Bureau van J.J.Voskuil. Een romancyclus in 7 delen die de dagelijkse gang van zaken verhaalt vanaf de jaren '50 tot '90 op het KNAW-instituut voor Volkskunde (het huidige Meertens-instituut).
Hoofdpersoon is Maarten Koning, die eerst als assistent, later opvolger van A. Beerta afdelingshoofd Volkskunde is.
Sinds 2007 ben ik zelf werkzaam bij KNAW, en ik kan zeggen dat ik het beschreven, de sfeer en de relaties zeer herkenbaar vind.
Het Meertens-instituut zelf ken ik niet zo, maar de omschreven sfeer en het gedachtengoed leeft nog steeds in KNAW-kringen. Prachtig beschreven zijn de soms moeizame contacten met de collega's (sociale omgang was niet Maarten Koning's sterke kant) en zijn overdenkingen, aarzelingen en twijfels.
Het Meertens-instituut heeft wat oude foto's over de tijd waarin Het Bureau speelde op het web gezet en er zijn wat naamsverwijzingen (niet bijgewerkt) gepubliceerd. Interessant is ook het artikel van J. Goossens over het wetenschappelijk bedrijf uit de roman " J. Goossens, ‘Het wetenschappelijk bedrijf in Voskuils roman Het Bureau.’ In: Literatuur 14 (1997), p. 130-137. ".
Fascinerend om te lezen.
Het eerste deel werd gepubliceerd en er was een tijdlang sprake van een literaire hype rondom de cyclus. Nu is er enkel nog een twitter. Maar samen met een collega beleef ik er veel plezier aan.

Narcis

Tijdens de KNAW-METIS bijeenkomst van jl donderdag kregen we ook een presentatie over NARCIS, of beter gezegd over de koppeling van Narcis met NOD en METIS.

Narcis is de opvolger van DARE,bestaande uit universitaire repositories, proefschriftensite en Keur der wetenschap. Narcis wordt nu een ‘wetenschapsportaal’ genomen.

Narcis harvest gegevens uit de universitaire en KNAW-repositories, uit de NOD (de Nederlandse onderzoeksdatabank) en uit DANS data-archieven en ook uit Open Acess-repositories. De KB stelt dit alles dan weer veilig en bewaard het duurzaam.

Narcis wordt onderhouden door de afdeling Onderzoeksinformatie van de KNAW. Een van de medewerkers liet in een mooi plaatje zien hoe dat in zijn werk gaat.




Het begint dus met METIS. Metis is het onderzoeksregistratiesysteem van de universiteiten en ook wij, als KNAW gaan deze software gebruiken voor onze onderzoeksregistratie. Daaraan wordt Eprints als repository-software gekoppeld, zodat we een volledige opslag van onze publicatiegegevens hebben: METIS als bibliografische beschrijving en de full-text in Eprints.

Vanuit METIS kun je de gegevens naar automatisch naar de NOD laten sturen. In de NOD worden vanuit METIS voornamelijk de activiteiten/projecten gepresenteerd.
Vanuit METIS kun je ook met een XML-stylesheet gegevens ophalen en die presenteren of je website, of laten harvesten zoals Narcis doet. Dus zowel de instituuts-, afdelings- als persoonlijke publicatielijsten kunnen daaruit komen.

Narcis kan dus, als METIS goed gevuld is, een goed overzicht geven van alle publicaties van een instituut en ook van een individuele onderzoeker .

Dit alles tezamen kan ervoor zorgen dat een onderzoeker niet veel extra’s hoeft te doen om op meerdere platforms goed vertegenwoordigt te zijn. [ Ik raad daarnaast voor iedere onderzoeker nog het ResearcherID aan, om dat hij dan zelf invloed kan uitoefenen op zijn publicatielijst, onafhankelijk van het instituut en ook zijn citatierapport daarmee kan presenteren].

Ik vond dit er aanzienlijk beter uitzien dan vorig jaar, toen we de melding kregen dat de Keur overging naar Narcis. Dit levert wel goede mogelijkheden voor een beter beheer en presentatie van de gegevens. Je kunt ook een RSS-feed nemen op de pagina van een onderzoeker en je kunt de bibliografische gegevens overhalen in Zotero (voor een inlezen in Endnote wordt een mogelijkheid gezocht).

Nu is het alleen nog zaak, alle publicaties in METIS te krijgen en daarna om onze lopende publicatielijsten over te zetten in METIS, als vaste procedure.

Daarnaast moeten de onderzoekers zelf (of secretariaat) de projecten en de overige outcome-gegevens, die men gepresenteerd wil zien bijhouden.

Leuk stukje werk voor komende zomer:)

Metis seminar

Een tweedaagse bijeenkomst georganiseerd door de Metis Gebruikersgroep i.s.m. KNAW. Ze hebben op Surfgroepen het programma en een wiki.
Gisteren 6 oktober was de eerste dag, alleen bestemd voor MG-leden.
Vandaag 7 oktober is de bijeenkomst bestemd voor facultair beheerders en gebruikers.
Straks beginnen we met een plenair deel in de theaterzaal van het stadskasteel Oudaen.
Een mooie monumentaal vergadercentrum en horecagelegenheid aan de OudeGracht in het centrum van Utrecht.

De Oude Gracht is ook de mooiste straat eigenlijk in het centrum. Erg sfeervol, met nu de herfstbomen op de werfkades lanfgs de grachten.
METIS is het systeem voor onderzoeksregistratie en informatie. Alle universiteiten in Nederland doen eraan mee. Wij willen hetin eerste instantie gebruiken als handvat voor de inrichting van onze repository: overzicht van alle publikaties die doormedewerkers van ons instituut zijn geschreven. Maar het is een wat lastig programma. Daarnaast moet er managementinformatie uitkomen, dus aantallen publikaties e.d.
We beginnen met een plenaire lezing over bibliometrie door Thed van leeuwen van de CWTS.
CWTS is een onderdeel van de Universiteit Leiden, en ze doen daar onderzoek naar allerlei bibliometrische indicatoren.

Seminar Digitale Duurzaamheid (2)

De 2e reeds, een vervolg op de verkennende bijeenkomst in december.
Digitale gegevens zijn vergankelijk en de blijvende beschikbaarheid is een probleem, aldus de directeur bedrijfsvoering in zijn inleiding.
Een andere benadering is open acces,het voor iedereen toegankelilk opslaanvan de resultaten van het onderzoek. DD staan aan het begin nl de duurzame opslag van datasets, open access aan t eind. Na het tekenen van de Berlin Declaration is er nog weinig gedaan (KNAW-verband), behalve DANS en de pogingen om een KNAW-repositoriy in te richten. Vlgs het architectuurplan van I&A is in ieder geval op het basale nivreau, van netwerken en opslagfaciliteiten bij Sara gerealiseerd of in uitvoering. Maar ook op hoger niveau dat van beleid en plan van aanpak van het management moet er in ieder instituut iets gebeur.
“Er is een verschil tussen ontwikkelingen beheer” KNAW zou mn aan het beheer van al die databanken meer aandacht moeten besteden.

NCCD is landelijk bezig met een inventarisatie en vooronderzoek (nog geen resultaten, volgen in september- ), maar KNAW heeft een inventarisatie gedaan en de resulaten daarvan worden nu gepresenteerd.
Er zijn verschillende typen data, er is veel ad hoc en weinig beleid en er is behoefte aan richtlijnen. Het heeft wel tot bewustwording geleid.
Ook nationaale en internationaal is het veld in beweging en een van de ontwikkelingen is de voorkeur die nationale overheden voor open document standaarden.
De standaard voor opslag is het Open Document Formaat. Dat is het formaat waarin gegevens duurzaam (xml) kan worden opgeslagen. Ook Wikipedia heeft er een artikel over.
In de InformatieProfessional van juni stond een aardig stuk over het 'gat in het geheugen van de overheid', de falende digitaliseringsprojecten van de overheid.
Dans presenteert het datakeurmerk met de zware verantwoordelijkheid van de digitale bewaarplaats, die bepaalt ook het formaat (vrnl Dublin Core, maar nu ook meer ddi).
The Data Documentation Initiative (DDI) is an effort to create an international standard in XML for metadata describing social science data.
En bij voorkeur met persistente identifier. Een leuk woord dat de laatste tijd herhaaldelijk rondzingt. De persistent identifier is de definitieve identificatie van een publikatie.
Nieuw is nu het assessment: hoe ga je na of iemand het keurmerk (een keurmerk-logo) verdiend?Er is dan een assessment document waarin staat of en hoe er aan de 17 richtlijnen is voldaan. Keurmerk kan ook – tijdelijk- worden toegekend aan repository die niet een archief zijn. DSA Assessment group uitbreiden met internationale leden. Datakeurmerk = Data Seal of Approvement. Jaarlijks wordt een bevestiging gevraagd of er nog steeds aan de 17 richtlijnen wordt voldaan.
Twee presentaties over ervaringen op de instituten: een van NIOO en een van KITLV.
Saskia vertelt het verhaal over de inventarisatie, het vooronderzoek VLIZ. het huidige project, waarbij gearchiveerd wordt en er richtlijnen worden gemaakt. Het KITLV benoemt 5 'NCDD' collecties: fotocollectie, interviewcollectie, indonesische filmopnames, bibliotheekcatalogus, digitale tijdschriften. Ze willen dataproducent zijn en blijven, maar geen eigen opslag. 'Soms is minder duur en minder duurzaam, goed genoeg”. De image database is via Internet toegankelijk.
Ter afsluiting van het seminar een discussie over de agenda. Met name educatie en bewustwording zullen aandacht krijgen.
Dans, dat zich richt op alfa- en gamma-wetenschappen, is ev. bereid zich open te stellen, vorreerst informeel, voor levenswetenschappen. Omdat er nu 3TU's de opslag van natuurwetenschappen voor hun rekening neemt er landelijk een gat komt vor de levenswetenschappen.

Feest KNAW

En het feest natuurlijk.
Donderdag 8 mei hebben we – als medewerkers – gevierd dat de KNAW 200 jaar bestaat.
Overdag was er een besloten bijeenkomst: in de ochtend met de Koningin en genodigden (ook enkele medewerkers die een toegangskaart gewonnen hebben) en ’s middags was er een ontvangst voor de academieleden (de bijzondere hoogleraren).
Het 200 jarig bestaan van de KNAW wordt het hele jaar gevierd met een grote lauwerkrans om het Trippenhuis (in Amsterdam het kantoor van het Bureau van de KNAW) en met een eigen website.
Op de website staan bijzondere columns ( - een hele leuke van onze directeur Louise Vet over het mooie van het onderzoeksgevoel) en informatie over bijzondere collecties en gebeurtenissen.
Tijdens de plechtige ochtendbijeenkomst op 8 mei werd de Onderwijsprijs ingesteld en de eerste uitgereikt aan Minister Plasterk. De Onderwijsprijs is een prijs voor het beste profielwerkstuk van een leerling van het voortgezet onderwijs. Om met Frits van Oostrom te spreken: "Met de prijs willen we scholieren laten ervaren hoe spannend en bevredigend het is om je te laten uitdagen door de magie van het vraagteken en de zoektocht naar een antwoord. Daarbij gaat het om de chemie tussen geïnteresseerde leerlingen, inspirerende leraren en een stimulerend schoolklimaat."
Ook werd het boek over (het eerste deel van)de geschiedenis vna de KNAW gepresenteerd getiteld “ De stem van de wetenschap” geschreven door Klaas van Berkel (ISBN 9789035132672).
Maar ’s avonds was er dus feest voor alle KNAW-medewerkers, niet alleen van het Bureau, maar ook van de instituten. Alle instuten hadden in de Beurs van Berlage een aparte ruimte toegewezen gekregen waar ze zich konden presenteren, met informatie, met muziek, met dans of hoe ze zich maar wilden laten zien.
De Beurs is echt een mooie plek om een groot feest te houden, met een mooie grote zaal waar je vanaf de galerijen boven kunt inkijken. Er waren eet- en drinkbuffetten, er was muziek en veel collega’s.

Voortgang Metis

De implementatie van Metis binnen de KNAW schrijdt voort. Al twee instituten hebben METIS in gebruik genomen met name voor outputregistratie. De KNAW werkt met zogenoemde factsheets, waarin de kerninformatie van een instituut moet worden uitgedrukt: dus hoeveel medewerkers, projecten, publicaties, lezingen etc. Omdat de meeste universiteiten in Nederland nu Metis gebruiken voor die outputregistratie is het de bedoelingen dat wij ook de factsheets inwisselen voor METIS.
De instituten die al ‘om’ zijn hadden zelf veel belang bij een snelle overgang naar Metis, omdat zij wel voordien zien in het systeem. Met name de Personal Metis, waarmee de onderzoeker zelf al zijn activiteiten kan registreren zal uiteindelijk een voordeel beteken boven een systeem waarbij diezelfde onderzoeker een maal per jaar zijn activiteiten van het afgelopen jaar moet zien te achterhalen.
Uit de verhalen bleek dat nog niet alles even vlekkeloos is verlopen: systeem had nog erg te lijden onder bugs (tja, de norm is tegenwoordig helaas dat een oplevering hetzelfde betekent als het uitzetten van een betaversie) en dat nog niet alle output zoals gevraagd in het factsheet in Metis kan worden opgenomen.
Op sommige punten lijkt het wel een beetje een star systeem, bijv. als je als output een softwareprogramma hebt gemaakt, kun je dat niet goed kwijt, als ‘resultaattypes’ in Metis zijn alleen de ‘ouderwetse’ publicatievormen zoals monografie en artikel. En zelf aanpassen is er niet bij. Ik kreeg er een beetje een GGC-smaak van (jaren 70 systeem opgepoetst voor gebruik in het nieuwe millennium).
Maar overall zijn ze toch wel tevreden, omdat ze nu in ieder geval een registratiesysteem hebben en het gros er wel uitkomt. Ook zijn ze bezig met het maken van stylesheets, zodat een uitvoer in XML keurig op een webpagina kan worden ingelezen.
Onze eigen insteek is dat we een repository willen gekoppeld aan METIS en daarvoor zijn we nu nog aan het testen met conversiemethodieken.
Al met al is de boventoon toch positief en komen we steeds een stapje verder.

Metis en Eprints

Metis en Eprints

Weer een stapje verder op weg naar de implementatie van Metis,
Bij ons willen we Metis op 2 manieren gebruiken: verplicht voor de administratieve rapportage: outputstatistieken, die je eruit kan krijgen, en gewild om het samen met Eprints als repository te gebruiken.
Dat is natuurlijk een beetje hinken op twee gedachten, maar het is ook van de nood (=plicht) een deugd maken.
De eerste test: omzetten van onze registratie in Endnote in Metis is geslaagd (inlezen via RIS-formaat) en we hebben ook al de kale versie gezien van de Eprints software.
Je kunt daar ook rechtstreeks een publicatie uploaden en van metadata voorzien. Maar onze bedoeling is om dat via Metis te koppelen. Dan slaan we twee vliegen in een klap.
Verder met testen, want het lastigst lijkt nog het juist opnemen van de auteursnaam en dat gekoppeld aan de juiste afdeling.

E-laborate van Huygens-Instituut

E-Laborate, de samenwerkingstool van het Huygensinstituut is een redelijk geslaagd project. Het is van start gegaan vanuit het NIWI met de iTOR –CMS functionaliteit. Dat is inmiddels geheel uit de handel genomen, maar het Huygens-Instituut heeft na de opheffing van het NIWI de ontwikkeling in eigen hand genomen. E-laborate is uitgebouwd tot een platform voor het bewerken van tekstedities.
Op de website van het Huygens-Instituut is onder e-Research en e-Research ontwikkelteam het verslag te lezen van het e-Laborate project. Dit project wordt voortgezet als ‘Editiemachine” en zal worden omgezet naar een ander platform. De ontwikkeling van de Editiemachine heeft een eigen weblog. Maar zo te lezen heeft het in 2007 wel wat vertraging opgelopen. In de projectbeschrijving werd ook al gesteld dat het een behoorlijke uitdaging: ´De eisen die gesteld worden aan ‘de Editiemachine’ zijn zo uitdagend dat het project ook voor de informatietechnologie interessante researchresultaten oplevert.´Ze willen bij het bouwen werken met onder meer de scripttaal Ruby, open source software, waar zij eerder Java Eclips gebruikten. En gebruik maken van andere moderne technieken als AJA , XML.

Toch wel een aardig instituut het Huygens-Instituut als je dat zo leest. “Nationaal en internationaal ambieert het Huygens-Instituut een gidsrol in het elektronisch editeren, publiceren en analyseren van tekst” . En wat ik helemaal leuk vind is dat ze een weblog onderhouden over het elektronisch publiceren. Leuk en leerzaam!

Een van die eerdere weblogs geeft een uitgebreide bespreken van Google Books. Zo komt alles waar ik de laatste dagen mee bezig ben geweest bij elkaar.

METIS

Metis is het onderzoeksregistratiesysteem van de universiteiten. Het is ontwikkeld door het Universitair Centrum voor Informatievoorziening van de Radboud Universiteit in Nijmegen en wordt door alle universiteiten gebruikt. Metis is een Oracle databasesysteem dat functioneert samen met Macromedia Coldfusion. En is via Internet te gebruiken. Zie ook de Metis guide (handleiding) en een algemene presentatie.
Er is nu ook een Personal Metis ontwikkeld, om de onderzoeker zelf in staat te stellen zijn onderzoeken in te voeren. Die is een stuk gebruikersvriendelijker dan de ‘normale’ data entry module. De bedoeling is dat alle onderzoeksprojecten van de betreffende universiteit/instituut worden ingevoerd (metadata) indien mogelijk met een link naar een repository of een link naar de full text bij een uitgever.
Vooralsnog gaat het uit van registreren. Je kunt er publicatielijsten uit krijgen en het management kan ook cijfers eruit krijgen met betrekking tot aantallen fte’s, publicaties etc.
In een presentatie over METIS wordt nadrukkelijk gezegd dat het geen ranking weergeeft van universiteiten. Maar de managementgegevens (aantal promoties, aantal publicaties, aantal publicaties in tijdschriften met hoge impactfactor) geven uiteraard wel een indicatie.
Zover ik het nu kan overzien heeft iedereen zijn eigen systeem en is het (nog)niet met een interface doorzoekbaar. De KNAW heeft de METIS toegangen op een rijtje gezet.
Ook de KNAW zelf gaat er gebruik van maken, en wij als KNAW-instituut dus ook. Gisteren was er een bijeenkomst van de contactpersonen van Metis van de KNAW-instituten. Bij ons op NIOO in Nieuwersluis. Het lastigst met het organiseren van zo’n bijeenkomst is dat je moet afspreken wie hoe laat op het station (Breukelen) is en opgehaald moet worden. Maar daar is gelukkig altijd wel een mouw aan te passen.
Het was een wat mij betreft verhelderende bijeenkomst.
Metis wordt gebruikt voor management van onderzoeken per universiteit ev. met link naar repository. In de repository van een universiteit wordt de full text van een publicatie opgeslagen. DARE zorgt voor een schil waarmee het mogelijk is om alle repositories in een keer te doorzoeken.